کتاب “اصول حقوق بین‌الملل عمومی”؛ بهترین منبع برای آشنایی ایرانیان با مبانی حقوق بین‌الملل

در ۷ام آذر ۱۳۹۷ کتاب «اصول حقوق بین‌الملل عمومی» نوشته یان براونلی و ترجمه محمد حبیبی از بهترین منابع برای آشنایی ایرانیان با مبانی حقوق بین‌الملل و همچنین نهادها و دادگاه‌های بین‌المللی است.

به گزارش کتابونه ؛ کتاب «اصول حقوق بین الملل عمومی» نوشته یان براونلی (درگذشته در سال ۲۰۱۰، رییس سابق کمیسیون حقوق بین الملل و از وکلای برجسته در دیوان بین‌المللی دادگستری) و ترجمه محمد حبیبی مجنده با شمارگان ۵۰۰ نسخه، ۱۰۵۰ صفحه و بهای ۶۸ هزار تومان از سوی انتشارات دانشگاه مفید قم در دسترس علاقه‌مندان قرار داده است.

ترجمه این کتاب بر مبنای ویرایش هشتم آن که پس از درگذشت نویسنده توسط جیمز کرافورد انجام شد، صورت گرفته است. قاضی کرافورد عضو کانون وکلای انگلیس و استاد حقوق در دانشگاه لاتروب است. او نخستین عضو استرالیایی کمیسیون حقوق بین الملل سازمان ملل بود و مسئولیت کار کمیسیون بر روی دادگاه کیفری بین المللی و شور دوم مواد کمیسیون حقوق بین الملل در مورد مسئولیت دولت را بر عهده داشت.

این کتاب برای نخستین بار در سال ۱۹۶۶ به چاپ رسید و پس از انتشار همواره به عنوان یکی از منابع مهم تحقیق در حقوق بین الملل مورد استناد بوده است. ویرایش قاضی جیمز کرافورد نیز در کنار حفظ اصالت کتاب و سابقه دیرین ژرف‌نگری آن، رنگ و بوی تازه‌ای به آن بخشیده و بسیاری از مباحث آن را در پرتو تحولات رخ داده در جامعه بین‌الملل به روز کرده است.

کتاب یازده بخش دارد که عناوین آن به ترتیب عبارتند از: «مباحث پیش گفت»، «شخصیت و شناسایی»، «حاکمیت سرزمینی»، «حقوق دریاها»، «محیط زیست و منابع طبیعی»، «اعمال حقوقی بین المللی»، «صلاحیت دولت‌ها»، «تابعیت و مفاهیم مرتبط»، «حقوق مسئولیت»، «حمایت از افراد و گروه‌ها» و «اختلاف‌ها».

در بخش نخست کتاب مباحث و سرفصل‌هایی چون: «شکل‌گیری و گسترش حقوق ملت‌ها»، « حقوق بین‌الملل به مثابه حقوق»، «واقعیت و خط سیر حقوق بین‌الملل»، «منابع حقوق بین‌الملل»، «اساسنامۀ دیوان بین‌المللی دادگستری»، «اصول عمومی حقوقی»، «رابطۀ حقوق بین‌الملل و حقوق داخلی»، «حقوق بین‌الملل عرفی در سنت اروپایی» و… مطرح شده‌اند.

نویسنده در بخش دوم نیز مسائلی چون «تابعان حقوق بین‌الملل»، «ایجاد و مصادیق دولت بودن»، «روابط سازمان‌های بین‌المللی»، «قانون‌سازی از طریق سازمان‌ها»، «کنترل اقدامات سازمان‌ها» و… را مطرح کرده است.

«شکل‌های اقتدار حکومتی بر سرزمین»، «محدودیت‌ها بر واگذاری سرزمین»، «تحصیل و انتقال حاکمیت ارضی»، «آیین‌های بین‌المللی انتقال سرزمین» از مهم‌ترین سرفصل‌های بخش سوم و «دریای سرزمینی و سایر مناطق دریایی»، «تحدید حدود دریایی و مسائل مرتبط»، «عبور دریایی و رژیم دریای آزاد»، «مسائل دزدی دریایی» و «بستر و کف اعماق اقیانوس‌ها فراسوی حدود صلاحیت ملی» نیز از مهم‌ترین سرفصل‌های مباحث بخش چهارم کتاب است.

نویسنده در بخش پنجم مباحثی چون «فضاهای مشترک و همکاری در استفاده از منابع طبیعی»، «ابعاد حقوقی حفاظت از محیط زیست»، «نقش حقوق بین‌الملل در پرداختن به مسائل زیست‌محیطی» و… و در بخش ششم نیز مباحثی چون «حقوق معاهدات»، «روابط دیپلماتیک و کنسولی»، «اعمال یکجانبه، استاپل»، «جانشینی در حقوق و تکالیف» و… را بحث کرده است.

بخش هفتم کتاب نیز به طرحی مسائلی چون «حاکمیت و برابری دولت‌ها»، «مفهوم حاکمیت»، «مزایا و مصونیت‌های دولت‌های خارجی»، «تکامل حقوق بین‌الملل مصونیت»، «شیوه‌های اعطای مصونیت» و… و بخش هشتم نیز به طرح مسائلی چون «روابط تابعیت»، «تابعیت شرکت‌ها و دارایی‌ها» و… و بخش نهم نیز به طرح مسائلی چون «شرایط مسئولیت بین‌المللی»، «نقض تعهد بین‌المللی»، «آثار عمل متخلفانۀ بین‌المللی»، «نظم عمومی چندجانبه و موضوعات مربوط به مسئولیت» و… اختصاص پیدا کرده است.

براونلی در بخش دهم کتاب نیز مسائل مهمی از حقوق بین‌الملل در موضوع حمایت حقوقی از افراد و گروه‌ها را با سرفصل‌های به این شرح مطرح کرده است: «ضابطۀ حداقلی بین‌المللی: اشخاص و اموال»، «حقوق بشر بین‌المللی»، «عدالت کیفری بین‌المللی» و…

سرفصل «حقوق بشر بین المللی» در این کتاب یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین مباحث حقوق بین الملل بویژه برای ایرانیان است. در این فصل ضمن بررسی اعلامیه‌های جهانی حقوق بشر و تحولات مختلف آن در طول دهه‌های پس از شکل گیری سازمان ملل متحد به میثاق‌های بین‌المللی مختلف، کنوانسیون‌های مختلف و کنوانسیون‌های مربوط به حقوق افراد خاص و مباحثی چون حقوق اقلیت‌ها، مباحث مربوط به تبعیض‌های منطقه‌ای، منشور سازمان ملل و… نیز پرداخته شده و آشنایی با این کنوانسیون‌ها برای پیگیری حقوقی برخی از مسائل منطقه‌ای که کشور ما نیز درگیر آن است برای دیپلمات‌های ایرانی بسیار ضروری است. به عنوان مثال از طریق همین کنوانسیون‌ها می‌توان به پیگیری مسائل شیعیان در وضعیت فعلی منطقه و همچنین پیگیری‌ پرونده‌های قدیمی مانند پرونده ربودن امام موسی صدر پرداخت.

در نهایت نویسنده در بخش پایانی کتاب نیز به طرح و بسط این سرفصل‌ها پرداخته است: «فرایند دعاوی [در اختلاف‌ها]»، «حل‌ و فصل اختلافات بین‌المللی به وسیلۀ طرف ثالث»، «شیوه دادگاه‌های مختلف بین‌المللی در حل اختلاف‌ها»، «حق‌شرط مربوط به اختلافات گذشته»، «نهادهای بین‌المللی دعاوی و غرامت»، «حل و فصل اختلاف بر اساس کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها»، «رکن حل اختلاف سازمان تجارت جهانی»، «ریشه‌های حل ‌و فصل اختلافات سازمان تجارت جهانی»، «استفاده از زور یا تهدید به زور توسط دولت‌ها» و…

محمد حبیبی مجنده، مترجم این کتاب دارای مدرک دکتری حقوق بین الملل از دانشگاه شهید بهشتی است و هم‌اکنون به عنوان عضو هیات علمی در گروه حقوق بین‌الملل دانشگاه مفید قم به تدریس و پژوهش اشتغال دارد.

از دیگر ترجمه‌های منتشر شده حبیبی مجنده می‌توان به این عناوین اشاره کرد: «حقوق بین الملل دریاها» گروه نویسندگان، «حقوق بین الملل اقتصادی» نوشته آندریاس‌اف لونفلد، «داوری تجاری بین المللی تطبیقی» گروه نویسندگان، «چشم‌اندازی به توسعه میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» نوشته متیوسی.آر. کریون، «وضعیت آوارگان فلسطینی در حقوق بین‌الملل» نوشته الکس تاکنبرگ و…

در کارنامه علمی این عضو هیات علمی دانشگاه مفید قم تالیف کتاب «حقوق مالکیت فکری و حقوق بشر؛ تعامل‌ها و تعارض‌ها» نیز وجود دارد.

منبع: مهر

انتهای پیام/